Phát biểu tại phiên thảo luận Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội ngày 10/11, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) đề nghị lựa chọn những lĩnh vực công nghiệp văn hóa có lợi thế để tập trung nguồn lực phát triển, trong đó nhấn mạnh nhóm ngành trò chơi điện tử, nội dung số cùng âm nhạc, biểu diễn và công nghệ sự kiện.
Tiềm năng lớn nhưng thiếu cơ chế biến sáng tạo thành tài sản
Theo đại biểu Lê Hoàng Anh, công nghiệp văn hóa Việt Nam hiện đã có những nền tảng và tiềm năng nhất định, song chưa hình thành được một ngành công nghiệp thực sự. Dẫn chứng thực tế năm 2025, đại biểu cho biết game Việt đạt 4,9 tỷ lượt tải, đứng thứ hai thế giới; âm nhạc Việt Nam cũng thu hút đông đảo khán giả tại các sân vận động. Tuy nhiên, có tới 95% lượt tải game đến từ nước ngoài.
Trong khi đó, tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ gần như đóng băng, còn tình trạng vi phạm bản quyền trực tuyến đã trở thành rủi ro thương mại đối với các đối tác. Đại biểu nhận định Việt Nam đã có người sáng tạo và có khán giả, nhưng vẫn thiếu ba yếu tố cốt lõi để biến sản phẩm sáng tạo thành tài sản, bao gồm: bản quyền, nguồn tài chính cho sản phẩm trí tuệ và kênh phân phối.
Bổ sung cơ chế xác định lĩnh vực trọng điểm vào dự thảo Luật
Đánh giá về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng văn bản này đã bao quát nhiều nội dung và thiết kế chính sách cho 10 nhóm ngành, nhưng trong 37 điều của dự thảo hiện chưa có điều nào quy định cụ thể về ngành mũi nhọn.
Để khắc phục, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 5 cơ chế xác định lĩnh vực trọng điểm theo từng giai đoạn. Cụ thể, Luật cần quy định tiêu chí và chính sách đối với tối đa 3–4 lĩnh vực trong mỗi chu kỳ 5 năm, đi kèm cơ chế đánh giá để đưa những lĩnh vực không đạt yêu cầu ra khỏi danh sách ưu tiên.
Trước mắt, đại biểu đề xuất tập trung nguồn lực vào 3 nhóm lĩnh vực có khả năng đóng vai trò đầu tàu, kéo theo sự phát triển của các lĩnh vực khác:
- Trò chơi điện tử và nội dung số.
- Điện ảnh và phim truyền hình.
- Âm nhạc, biểu diễn và công nghệ sự kiện.
Tháo gỡ điểm nghẽn bản quyền và hỗ trợ tài chính theo kết quả
Đối với lĩnh vực trò chơi điện tử, những kết quả ấn tượng về lượt tải cho thấy sản phẩm Việt Nam hoàn toàn có khả năng tiếp cận lượng lớn người dùng toàn cầu. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả lợi thế này, cần giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn về bản quyền, tài chính và phân phối. Đại biểu đề nghị bổ sung các cơ chế đặc thù hỗ trợ thực thi Luật Sở hữu trí tuệ, nhanh chóng ngăn chặn các tên miền mới của trang web vi phạm bản quyền, đồng thời cắt dòng tiền quảng cáo và thanh toán của các trang vi phạm.
Cùng với đó, cần chuyển trọng tâm nguồn lực từ đầu tư hạ tầng cụm, khu sang hỗ trợ tài chính trực tiếp cho các sản phẩm trí tuệ của người Việt, áp dụng phương thức hỗ trợ chi phí thực tế trả sau khi có kết quả.
Liên hệ với thực tiễn tại địa phương, đại biểu cho biết Gia Lai sở hữu hai di sản được UNESCO ghi danh là Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và Nghệ thuật bài chòi Trung Bộ. Theo đại biểu, những nghệ nhân đang gìn giữ di sản không cần thêm một khu đất ưu đãi, mà cần câu chuyện của mình được kể trong một bộ phim, vang lên trong một ca khúc, sống được trong một trò chơi và được trả tiền bản quyền xứng đáng.
Kiểm soát chặt ưu đãi thuế, tránh dự án bất động sản khoác áo văn hóa
Bên cạnh việc chọn ngành trọng điểm, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị chính sách ưu đãi thuế trong dự thảo Luật phải bảo đảm phù hợp với Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương, giữ tính trung lập và hạn chế lồng ghép chính sách xã hội. Các ưu đãi cần tập trung vào sản phẩm trọng điểm đáp ứng tiêu chí của Luật, với công tác đánh giá và công nhận được thực hiện thống nhất ở cấp Trung ương.
Đại biểu cũng kiến nghị quy định tỷ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu và cơ chế thu hồi ưu đãi nhằm kiểm soát chặt chẽ đối tượng thụ hưởng, tránh phát sinh tình trạng các dự án bất động sản khoác áo văn hóa, đồng thời thiết lập các chỉ tiêu cụ thể để đo lường hiệu quả thực hiện chính sách.
Khẳng định thành công của Luật Phát triển công nghiệp văn hóa không được đo bằng số lượng khu được công nhận mà phải đánh giá bằng khả năng người sáng tạo Việt Nam sống được bằng nghề và đưa các giá trị Việt Nam bước ra thế giới, đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh: “Chọn đúng lõi, dồn đúng sức, đó là cách để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển”.
