Nhiều người trẻ hiện nay thường mặc định cải lương chỉ là vọng cổ hoặc những tuồng tích buồn bã, nhưng thực tế, đây là một loại hình nghệ thuật “tổng hợp” cực kỳ hiện đại vào thời điểm ra đời. Trong tập 60 Kính Đa Chiều, Thạc sĩ Vương Hoài Lâm đã mang đến những góc nhìn mới mẻ để chúng ta hiểu đúng về cái gọi là “bài bản cải lương”.
Cái tên quen thuộc và sự thật học thuật
Theo Thạc sĩ Vương Hoài Lâm, cụm từ “bài bản cải lương” thực chất là cách gọi thuận miệng của công chúng. Trong học thuật, nền tảng âm nhạc cốt lõi tạo nên linh hồn cho sân khấu cải lương chính là nhạc tài tử. Nếu coi cải lương là một ngôi nhà, thì nhạc tài tử chính là phần móng vững chắc, được phát triển từ nhạc cung đình và cải biên để mang hơi thở của đời sống Nam bộ.
Cú “mix & match” lịch sử của thế kỷ XX
Cải lương ra đời là kết quả của một cuộc giao thoa văn hóa đầy thú vị. Trong khi các loại hình như Tuồng hay Hát bội mang đậm tính ước lệ và biểu tượng khó hiểu, thì cải lương lại tiếp nhận tư duy từ kịch nói phương Tây: trực diện, gần gũi và phản ánh đời sống thực tế. Chính sự kết hợp giữa hệ thống âm nhạc dân tộc bài bản và cách dàn dựng sân khấu hiện đại đã giúp cải lương nhanh chóng chiếm trọn trái tim khán giả thời bấy giờ.
Sức sống từ sự đa dạng
Không chỉ gói gọn trong âm nhạc bản địa, hệ thống bài bản của cải lương còn rất cởi mở khi tiếp nhận ảnh hưởng từ nhạc Quảng Đông, Đài Loan và thậm chí là Tân nhạc. Những giai điệu quen thuộc như Vọng kim lang hay Phi vân điệp khúc chính là minh chứng cho một nền nghệ thuật không ngừng vận động, làm phong phú thêm diện mạo văn hóa của vùng đất phương Nam.
Hãy cùng xem lại những phân tích thú vị của Thạc sĩ Vương Hoài Lâm để thêm yêu những giá trị di sản của chúng ta:
- Clip giải mã nguồn gốc: Xem tại đây
Chương trình: Kính Đa Chiều – Tập 60.
